Paralel ve Meridyenler Konu Özeti 9. sınıf coğrafya

PARALEL VE MERİDYENLER

Dünya üzerinde hayali olarak çizilen çizgiler vardır bunları paralel ve meridyen olarak inceleyeceğiz.
Paraleller
Ekvator’dan kutuplara doğru birer derecelik açı aralıklarıyla çizildiği varsayılan çemberlere paralel,  yerküre üzerindeki herhangi bir noktadan ekvator düzleminin merkezine doğru çizilen doğru ile ekvator düzlemi arasındaki açıya ise enlem denir.
Paralellerin Özellikleri:
ã En büyük paralel dairesi Ekvator’dur.
ã Ekvator’dan kutuplara gidildikçe çapları ve çevreleri kısalır; enlem dereceleri büyür.
ã Bir derece aralıklarla çizilen ardışık iki paralel arası uzaklık 111 km’dir.
ã 90° paralelleri birer nokta halindedir.
ã Bazı paralellerin özel isimleri vardır.
ã Paraleller 90 tane Kuzey ve 90 tane Güney
ã Yarım Küre’ de olmak üzere toplam 180 tanedir.
Enlemin Etkileri:
Enlem; iklimi, güneş ışınlarının düşme açısını, sıcaklık dağılışını, denizlerin tuzluluk oranını, gece ile gündüz arasındaki zaman farkını, kalıcı kar sınırı yükseltisini, yerleşme ve tarım faaliyetlerinin sınırını, bitki örtüsü çeşitliliğini, toprak çeşidini, akarsu rejimlerini, tarım ürünleri çeşitliliğini, yerleşme biçimini, hayvanların dağılışını vb. özellikleri etkiler
Meridyenler
Kutup noktalarını birleştiren ve paralelleri dik kestiği varsayılan yarım çemberlere meridyen , herhangi
bir meridyen düzlemi Başlangıç Meridyeni düzlemi arasındaki açıya ise boylam denir.
Meridyenlerin Özellikleri:
ã Başlangıç meridyeni, Londra’nın Greenwich kasabasından geçer.
ã Bütün meridyenlerin uzunlukları eşittir.
ã Aralarındaki mesafe yalnızca Ekvator’da 111 km olup kutuplara gidildikçe azalır.
ã Bir derece aralıklarla çizilen ardışık iki meridyen yayı arasındaki mesafe aynı paralel üzerinde eşittir.
ã Aralarında 4 dakikalık zaman farkı vardır.
ã 180’i Batı, 180’i Doğu Yarım Küre’de olmak üzere toplam 360 meridyen vardır.
ã Aynı meridyen üzerinde bulunan tüm noktaların yerel saatleri aynıdır.
Aynı boylam üzerindeki noktalarda;
Yerel saat , saat dilimleri, Başlangıç Meridyeni ile aralarındaki zaman farkı, güneşin en tepe noktasına geldiği an, ekinoks tarihlerinde Güneş’in doğuş ve batış saatleri aynıdır.Ancak Başlangıç Meridyeni ile olan mesafe ile ekinoks tarihleri dışında güneşin doğuş ve batışsaatleri farklıdır.
Yerel Saat
Güneş, herhangi bir yerde tam tepe noktaya geldiğinde saat 12.00 olarak kabul edilir. Buna göre hesaplanan saate yerel saat denir. O hâlde her noktanın kendine has bir saati vardır.
Yerel Saat Hesaplamaları
Yerel saat şöyle belirlenir; Bir merkezde güneş yükselebileceği en yüksek noktaya ulaştığı an oranın yerel saati 12.00dir. Başka bir ifade ile yatay düzleme dikilen çubuğun gölgesinin en kısa olduğu anda saat 12.00dir. Dünya Batıdan Doğuya doğru döndüğü için yerel saat Doğuda daima ileridir. Batıda ise geridir. Yani Doğuda her zaman güneş erken doğar ve erken batar.
YEREL SAAT SORULARINDA KURALLAR
Z Doğunun yerel saati daima ileridir.
Z Batının yerel saati geridir.
Z Doğuda her zaman güneş batıya göre erken doğar ve erken batar.
YEREL SAAT SORULARINDA KURALLAR
Z İki meridyen arası zaman farkı 4 dakikadır.
Z İki meridyen arası mesafe sadece Ekvator üzerinde 111 km dir. Diğer enlemlerde kaç km olduğunu bilmemize gerek yoktur.
Ortak Saat (Ulusal-Milli saat)
Yerel saat sosyal ve ekonomik alanda karışıklıklara neden olduğu için ortak saat kullanılır. Herhangi bir meridyenin yerel saati esas alınıp tüm ülke için geçerli hale getirilmesine ortak saat denir.
Uluslararası Saat Dilimleri
İletişim hizmetlerinin gelişmesi ile beraber uluslararası ilişkilerin sağlıklı yürütülebilmesi için uluslararası saat dilimleri belirlenmiştir. Bunun için başlangıç meridyeninin 7º 30ı batısı ve 7º 30ı doğusu 0. saat dilimi olarak kabul edilmiştir. 7º 30ı doğu meridyeninden 15’er meridyen doğuya doğru gidildikçe bir sonraki ortak saat dilimine geçilmiş olur. Yani 7º 30’ doğu meridyeni ile 22º 30ı doğu meridyenleri arası 1. saat dilimini oluştururken, 22º 30ı doğu ile 37º 30ı doğu meridyenleri arası 2. saat dilimini oluşturur. Bu şekilde her 15 meridyen bir saat dilimi kabul edilip sürekli doğuya doğru devam edildiğinde 22º 30ı batı ile 7º 30ı batı meridyenleri arasında 23. saat dilimine ulaşılmış olur. 0. saat dilimi,24. saat dilimidir.

admin

Yazımızda eksiğimiz olduğunu düşünüyorsanız yorum yazarak bildiriniz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir