Kurtuluş savaşında cemiyetler konu özeti 8. sınıf inkılap tarihi

CEMİYETLER

Osmanlı devletinin Mondros’tan sona başlayan işgallere sessiz kalması üzerine Türk halkı işgallere karşı sessiz kalmayacağını gösterdi. Bu amaçla Anadolu’nun pek çok yerinde cemiyetler kuruldu. Bu cemiyetler, halkın direnişe karşı önce protesto mitingleri düzenlediler, protesto telgrafları çektiler. Silahlı direniş için hazırlık yaptılar. Basın yoluyla işgallerin haksızlığını dünyaya duyurmayı amaçladılar.

Bununla birlikte azınlıklar ve bazı Osmanlı vatandaşları da işgallerin kolaylaştırmasını sağlamak, devlet kurmak, değişik çıkarler elde etmek için cemiyetlerde kurdular.

BU YÜZDEN CEMİYETLERİ KENDİ ARASINDA MİLLİ VARLIĞA YARARLI CEMİYETLER VE MİLLİ VARLIĞA ZARARLI CEMİYETLER olarak ikiye ayırıyoruz.

MİLLİ VARLIĞA YARARLI CEMİYETLER:

  1. A) Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti: 1919’da Sivas’ta kuruldu. Ülkenin birliği ve bağımsızlığı için İtilaf devletlerine karşı protesto mitingleri düzenledi, telgrafları çekti.
  2. B) Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: 1918’de Edirne’de kuruldu. Bölgedeki Yunan işgaline direnmek ve iddialarına cevap vermek amacındaydı.
  3. C) İzmir Müdafaa-i Hukuk-i Osmaniye Cemiyeti: İzmir’de çoğunluğun Türklere ait olduğunu tüm dünyaya duyurmak ve ispat etmek amacıyla kuruldu. Direniş hareketlerine silah ce cephane sağladı.
  4. D) Vilayat-i Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti: Doğu illerimizde kurulacak Ermeni devletine karşı kuruldu. Gazete çıkararak (Vatan/Fransızca; Hadisat/ Türkçe) propaganda yaptı.
  5. E) Trabzon Muhafazai- Hukuk-ı Milliye Cemiyeti: Doğu Karadeniz’de hak iddia eden Rum ve Ermenilerle mücadele etmek için 1918’de kuruldu.
  6. F) Kilikyalılar Cemiyeti: Adanalılar, Tarsuslular, Maraşlılar ve Antepliler tarafından 1918’de kuruldu. Bölgedeki işgallere karşı direnişi örgütlemek amacındaydı.
  7. G) Milli Kongre Cemiyeti: 70 kadar cemiyetin ikişer temsilcisinin katılımı ile 1918’de İstanbul’da kuruldu. Amacı dünyada Türkler aleyhinde yapılan olumsuz propagandalara yayın yoluyla cevap vermekti. Diğer cemiyetlerin aksine amacı bölgesel değil ulusal olan bir cemiyettir.

YARARLI CEMİYETLERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ:

  1. Mondros Ateşkes Antlaşmasından sonra ( İzmir’in işgal edilmesiyle) kuruldular.
  2. Düşman işgalini önlemek ve Türk milletinin bağımsız yaşamasını sağlamayı amaç edinmişlerdir.
  3. Önceleri yayın yoluyla mücadeleyi, sonraları silahlı mücadeleyi benimsemişlerdir.
  4. Türk halkını teşkilatlandırmak için bölgelerinde kongreler toplamışlardır.
  5. Ortaya çıkmalarında Türk milliyetçiliği vardır; milli mücadelenin temelini atmışlardır.

 

MİLLİ VARLIĞA ZARARLI CEMİYETLER:

1-AZINLIKLAR TARAFINDAN KURULANLAR:

  1. A) Mavri Mira Cemiyeti: Amacı Bizans devletini yeniden diriltmek,Ege Bölgesinde çeteler kurarak Yunan işgalini kolaylaştırmaktı.
  2. B) Pontus Rum Cemiyeti: Amacı Samsun merkez olmak üzere Doğu Karadeniz’de bir Rum devleti kurmaktı.
  3. C) Hınçak ve Taşnak Cemiyeti

 

AZINLIKLAR TARAFINDAN KURULAN ZARARLI CEMİYETLERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ:

  1. İtilaf devletlerini destekleyerek işgallerin genişlemesine neden olmuşlardır.
  2. Milli Mücadele sırasında Türk halkının işgallere karşı örgütlenmesine engellemeye çalışmışlardır. (Örneğin Trabzon’daki bir Rum matbaası, Trabzonlu Rumlara karşı haklı uyanık olmaya çağıran İstiklal Gazetesini basmamıştır.)
  3. Milli Mücadele döneminde ayaklanmalar çıkararak işgallere karşı etkili bir silahlı mücadele yapılmasını engellemişlerdir

2-TÜRKLER TARAFINDAN KURULANLAR:

  1. A) Kürt Teali Cemiyeti: Amacı Doğu illerimizi kapsayacak ayrı bir devlet kurmaktı.
  2. B) Hürriyet ve İtilaf Fırkası: 1911’de İttihat ve Terakki Cemiyetine karşı kuruldu. Mondros’tan sonra Milli Mücadeye muhalefet etti.
  3. C) İngiliz Muhipleri Cemiyeti: Amacı İngiliz mandasını sağlamaktı.
  4. D) İslam Teali Cemiyeti: Amacı İngilizlerin desteğini sağlayarak saltanat ve hilafetin devamını sağlamaktı.

 

TÜRKLER TARAFINDAN KURULAN ZARARLI CEMİYETLERİN ORTAK ÖZELLİKLERİ:

  1. İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri tarafından desteklenmişlerdir.
  2. Manda ve Himaye fikrini savunarak işgallere karşı milli birlik ve beraberliğin sağlanmasını engellemişlerdir.
  3. Anadolu’da TBMM’ye karşı çıkan ayaklanmaları desteklemişlerdir
Hemen hemen her zararlı cemiyetin faaliyetlerine karşı o bölgede yararlı cemiyetler kurulmuştur. Örneğin,
Mavri Mira Cemiyeti İzmir Müdaafa-i Hukuk Cemiyeti
Pontum Rum Cemiyeti Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti
Hınçak ve Taşnak Cemiyetleri Vilayet-i Şarkiye Müdafa-i Hukuk Cemiyeti

 

Milli Varlığa yararlı cemiyetler bölgesel olarak kurulmuştu. Yani her cemiyet kendi bölgesinin işgalden kurtarılmasına önem veriyordu. Yurdun tamamını kurtarmak amacını güden cemiyet yoktu. Bunun farkında olan Mustafa kemal, birleştirici ve bütünleştirici gücünü kullanarak tüm yararlı cemiyetleri Sivas Kongresinde ANADOLU VE RUMELİ MÜDAFAA-İ HUKUK CEMİYETİ adı altında birleştirmiştir.

KUVAY-I MİLLİYE: İşgallerin ardından işgale uğrayan bölgelerde halk tarafından oluşturulan silahlı birliklere Kuvay-ı Milliye (Milli Kuvvetler) adı verilir. Düzensiz, disiplinsiz, ihtiyaçlarını halktan karşılayan ve kendi bölgesini kurtarmayı düşünen gruplardır. Kuvay-ı Milliyenin en önemli yararı işgalleri ve düşmanın ilerleyişini yavaşlatmalarıdır. Kuvay-ı Milliye aynı zamanda milleti kurtuluşa götüren ruhu temsil eder. Mustafa Kema, Kuvay-ı Milliyeyi şöyle tanımlamıştır: “Kuvayımilliye, milletin ruhundan ve sonsuza kadar yaşama eve bağımsızlık istediğinde doğmuş bir birliktir ki, o hiçbirşey yok edemeyecektir.”

*Yararlı Cemiyetlerin öncülüğünde çekilen protesto telgrafları ve yurdun her tarafında yapılan mitingler işgallere karşı ilk tepkilerdi. Özellikle İstanbul’da İzmir’in İşgalini protesto etmek için Halide Edip Adıvar’ın da konuşma yaptığı büyük mitingler düzenlendi.

admin

Yazımızda eksiğimiz olduğunu düşünüyorsanız yorum yazarak bildiriniz.

Bu yazıya toplam 8 tane yorum yapılmış.

  1. gggh dedi ki:

    Harika Bir Şey

  2. Zeynep dedi ki:

    Teşekkür ederiz.Güzel bir çalışma yaptım sayenizde.

  3. Aleyna dedi ki:

    Güzel ama eksik gibi

  4. Berkant dedi ki:

    Hınçak ve Taşnak Cemiyeti yok

  5. Ebru dedi ki:

    Teşşekürler çok güzel

  6. neyyi dedi ki:

    neyyyy

  7. Ebru dedi ki:

    Hınçak ve Taşnak yok oraya bakarmısınız

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir