6. sınıf 2. ünite yeryüzünde yaşam bütün konu özeti

2.ÜNİTE YERYÜZÜNDE YAŞAM

A)Harita Bilgisi

Harita: Dünya’nın bütününün veya bir parçasının kuş bakışı görünüşünün belli oranda küçültülerek düzlem üzerine çizilmiş halidir. Dünya’nın bütününün veya bir parçasının gerçek boyutları ile çizilmesi çok zordur. Hem maliyeti fazla hem kullanması güçtür. Bu nedenle harita çiziminde mutlaka küçültme yapılır.

Ölçek: Haritalardaki küçültme oranıdır. Ölçek, bir yerin harita üzerindeki uzunluğunun gerçek uzunluğa oranın gösterir. Haritalarda iki tür ölçek kullanılır:

çizgi ölçek kesir ölçek

  • Ölçeklerine Göre Haritalar:
  • 1-Planlar: Ölçeği 1/20.000’e kadar olan haritalardır. Şehir planları vb. haritalar bu gruba girer.
  • 2-Büyük Ölçekli Haritalar: Ölçeği 1/20.000 ile 1/200.000 arasında olan haritalardır.
  • 3-Orta Ölçekli Haritalar: Ölçeği 1/200.000 ile 1/500.000 arasında olan haritalardır.
  • 4-Küçük Ölçekli Haritalar: 1/500.000’den küçük olan haritalardır.
Önemli BilgiÖlçeğin paydasındaki sayı büyüdükçe ölçek küçülür. Yani paydadaki sayı ile ölçek değeri arasında ters orantı vardır. Örneğin 1/200.000 ölçeği, 1/100.000 ölçeğinden küçüktür.

Ölçeği değiştiğinde haritada neler değişir?

  • Ölçek değiştikçe haritada;
  • xKüçültme oranı arttıkça görünen alan genişler, ayrıntı azalır.
  • xKüçültme oranı azaldıkça görünen alan daralır, ayrıntı artar.
  • Ölçeği büyüyen haritaların;
  • 1- Gösterdiği alan daralır.
  • 2-Ayrıntıyı gösterme gücü artar.
  • 3-Ölçek paydası küçülür.
  • 4-Haritada iki merkez arasındaki uzaklık artar.
  • Ölçeği küçülen haritaların;
  • 1- Gösterdiği alan genişler.
  • 2-Ayrıntıyı gösterme gücü azalır.
  • 3-Ölçek paydası büyür.
  • 4-Haritada iki merkez arasındaki uzaklık azalır.
KESİR ÖLÇEĞİN PAYDASINDAKİ SAYI
BÜYÜDÜKÇE KÜÇÜLDÜKÇE
1/2.000.000 1/500.000
*Küçültme miktarı artar.*Ölçek küçülür.*Haritanın duvarda kapladığı alan küçülür.*Ayrıntı azalır.*Hata oranı artar. *Küçültme miktarı azalır.*Ölçek büyür.*Haritanın duvarda kapladığı alan büyür.*Ayrıntı artar.*Hata oranı azalır.

B)Coğrafi Konum

Köy, kasaba veya şehirde yaşadığımız evin yerini belirten bir adresimiz vardır. Adres sayesinde evimizin yeri kolayca bulunur. Dünya üzerindeki herhangi bir yerin bulunmasında da hayali çizgiler olan paralel ve meridyenlere ihtiyaç duyarız.

Paraleller:

  • paralel® Ekvator’a paralel birer derece aralıklarla çizilen dairelerdir.
  • ® Ekvatorun kuzeyinde 90 ve güneyinde 90 olmak üzere 180 paralel dairesinin olduğu kabul edilir.
  • ® İki paralel arasındaki uzalık eşittir ve yaklaşık 111 km’dir.
  • ® Kutuplara doğru gidildikçe paralellerin çere uzunlukları azalır. Her iki yarımkürede de 90 derece paralelleri bir nokta halini alır. Bunlara kuzey kutup noktası ve güney kutup noktası denir. Kuzeydeki paralellere Kuzey Parallelleri, güneydekilere ise Güney Paralelleri denir.

 

 

Meridyenler:

  • meridyen® Bir kutup noktasından başlayıp diğer kutup noktasında sona eren, Ekvator’u ve paralele dairelerini dik kesen yaylardır.
  • ® Merdiyenlerin uzunlukları birbirine eşittir ve yarım daire şeklindedir.
  • ® İki meridyen arasındaki mesafe Ekvator üzerinde yaklaşık 111 km olup kutuplara doğru gidildikçe azalır.
  • ® İngilrere’nin başkenti Londra’daki Greenwich (Griniç) gözlemevinden geçen meridyen başlangıç meridyeni olarak kabul edilir ve “O” ile gösterilir.
  • ® Meridyen yayları birer derecelik açılarla çizilir ve 180 tane başlangıç meridyenin doğusunda, 180 tane de başlangıç merdiyenin batısında olmak üzere toplam 360 tane meridyen vardır.
  • ® Başlangıç meridyeni Dünya’yı doğu yarımküre ve batı yarımküre olmak üzere iki yarımküreye böler.

 

Kıtaların, okyanusların ya da herhangi bir yerin dünya üzerindeki konumu paralel ve meridyenlerden yararlanarak belirlenebilir.

Kıta: Kendi bağlı yakın adalarla birlikte, etrafı deniz ve okyanuslarla çevrili olan büyük kara parçalarıdır. Dünyada yedi tane kıta vardır.

Okyanus: Kıtalar tarafından birbirinden ayrılan çok büyük su kütleleridir. Dünyada üç tane okyanus vardır.

TÜRKİYE’NİN MATEMATİK KONUMU

 

matematik konum
türkiyenin metamatik konumu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ülkemiz başlangıç meridyenin doğusunda ve ekvatorun kuzeyinde yani kuzey yarımkürede yer alır.

Ülkemiz, 36-42 kuzey paralelleri ile 26-45 doğu meridyenleri arasındadır.

TÜRKİYE’NİN ÖZEL KONUMU

Ülkemiz Asya, Avrupa, Afrika kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı yerde, Asya ile Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan köprü konumunda olup hem Asya hem Avrupa’da toprağa sahiptir. Akdeniz ile Karadeniz’i birbirine bağlayan Çanakkale ve İstanbul boğazları, ülkemizin egemenliğindedir. Türkiye’nin Akdeniz’deki Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu’na, Süveyş kanalı ile Kızıldeniz ve Hint Okyanusu’na bağlantısı vardır.

C)Farklı Yaşam Şekilleri ve İklim

İnsanlar farklı doğal ortamlarda yaşarlar. Yaşadıkları ortam onların yaşama şekillerini de etkiler. Doğal ortam ve insan yaşamının farklı olmasının temel faktörlerinden biri iklimdir.

Muson Asyası, çöller ve kutuplar ve Ekvator çevresi gibi dünyada birbirinden farklı özelliklere sahip bir çok doğal ortam vardır. Kimi yer kızgın kumlarla kaplıyken kimi yer soğuk ve kalın buzullarla kaplıdır. Kimi yerlerde sık ve gür ormanlar vardır Bu farklı ortamlar insanların yaşamlarının da farklı olmasına yol açmaktadır. Doğa ortamlardaki farklılığın en önemli nedeni buralarda farklı iklim tiplerinin görülmesidir.

ÇÖL İKLİMİ

çöl iklimi haritası

  • Çöllerde yağış çok azdır. Bazı yıllarda hiç yağış görülmez. Tarım ve diğer ekonomik faaliyetler yapılamaz. Ancak taban suyunun yüksek olduğu vahalarda yerleşim alanları vardır.
  • » Çölde yaşayanların tüm yaşamları çölün kızgın kumlarından ve kavurucu sıcağında geçer. Gündüz çok sıcakken gece soğuk olur.
  • » Çölde yaşayanlar çölün sıcağından korunmak için genellikle güneş ışığını yansıyan beyaz elbise giyerler ve bu elbise vücudun hava alması için tek parçadan oluşur. Kum fırtınalarından korunmak için de başlarını kapatırlar.
  • » Çölde tarım yapılmadığı için burada yaşayanlar hayvancılıkla geçimlerin temin ederler ve buna bağlı olarak da göçebe bir yaşam tarzı benimserler.
  • » Çölde yaşayanlar ev olarak çölün sıcağına ve kum fırtınasına dayanıklı olarak dokudukları çadırlarda yaşarlar.
  • » Çölde yaşayanların en önemli sorunu sudur. Uzun yıllar yağmur yağmaz. Bu yüzden uzun süre susuzluğa dayanan deveyi ulaşım e taşımacılıkta kullanırlar.

KUTUP İKLİMİ

Kutuplar yıl boyu Güneş ışınlarını küçük açı ile alır. Burada yıl boyunca sıcaklık düşüktür. Dolayısıyla buralarda daha az insan yaşar.kutup iklimi haritası

  • » Kutuplarda yaşayanlar kendilerini soğuktan koruyan kalın giysiler ve kürkler giyerler.
  • » İnsanlar evlerini zemindeki soğuktan korunmak için ayaklar üzerine yapılır. Soğuğa
  • dayanıklı buzdan yapılmış “iglo” adı verilen evlerde yaşayanların sayısını oldukça azdır.
  • » Ulaşım aracı olarak köpeklerin çektiğin kızakları ve kar motosikletleri kullanırlar.
  • » Tarım yapamadıkları için tarım ülkelerini başka ülkelerden satın alırlar.
  • » En önemli geçim kaynakları tarım ve hayvancılıktır. Kutup ayısı, fok balığı ve balina en çok avlanan hayvanlardır. Bu hayvanların aşırı avlanması nedeniyle nesilleri tükenme tehlikesi ile karşı karşıyadır.
  • » Kutup ikliminin bitki örtüsü yoktur. Kar ve buzullar hiç erimez. Ancak son yıllarda küresel ısınma dolayısıyla buzullar hızla erimektedir.

EKVATORAL İKLİM

Amazon’da Yaşam

ekvatoral iklim haritası

Ekvator yıl boyu Güneş ışınlarını büyük açı ile alır. Burada yıl boyunca yaz mevsimi yaşanır ve yüksek sıcaklıklar görülür. Yıl boyunca sürekli yağış alır.

 

» Ekvatoral iklim bölgesinde çok geniş yağmur ormanları vardır. Bunlardan biri de Brezilya’daki Amazonlardır. Yeryüzündeki bitki hayvanların %80’i buradadır. Burada hiçbir yerde göremeyeceğimiz ilginç bitkiler, dev ağaçlar, değişik canlılar yaşar. Tüm bu canlıların yaşadığı, kendine özgü bir doğal ortam olan yağmur ormanları, bizimde yaşam kaynağımızdır. Ev yapı malzemelerimizden yiyeceklerimize, bitki yağlarından ilaçlarımıza kadar bütün ihtiyaçlarımızı yağmur ormanları bize sunar. En önemlisi de yağmur ormanlarındaki ağaçlar atmosferdeki oksijenin %50’sini üretir ve karbondioksiti depolarlar.

  • » Bölgede bol yağışların sonucunda Amazon Irmağı oluşmuştur. Bölgede yaşayanlar ulaşımda bu nehirden yararlanırlar.
  • » Bölgede yaşayan kabileler, orman ürünleri ve balıkçılıkla geçinirler.
  • » Bölgede yaşayanların ısınma sorunları yoktur. İnce kıyafetler giyerlerde ve ağaçlardan yaptıkları evlerde yaşarlar.

MUSON İKLİMİ

muson iklimi haritasiMuson Asyası dünya nüfusunun yoğun olduğu yerlerdir. Yaz mevsimi sürekli yağış alır. Ancak bu yağışlar zaman zaman sel felaketine neden olmakta ve bu durum sel felaketlerine den olmaktadır.

 

  • » Muson bölgesindeki insanların çoğu damı saz ve kamıştan yapılmış evlerde yaşar.
  • » En önemli geçim kaynakları tarımdır. En çok da çektik (pirinç) tarımı yapılır. Çünkü çeltik, yaz aylarında bol su ister.
  • » Muson Asyası’nda sadece iki mevsim görülür: Yaz ve kış. Kışları kurak geçer. Yazları ise bol yağışlıdır. Bu nedenle yazın sel, heyelan gibi doğal afetler bolca yaşanır.
  • » Yağış bol olduğu için sadece Muson Asyası’nda yetişen teak (tik) ağacı burada yaşayanlar için son derece önemlidir. Bu ağaçla eşine az rastlanır mobilyalar yaparlar.

 

  • » En önemli geçim kaynakları tarımdır. En çok da çektik (pirinç) tarımı yapılır. Çünkü çeltik, yaz aylarında bol su ister.
  • » Muson Asyası’nda sadece iki mevsim görülür: Yaz ve kış. Kışları kurak geçer. Yazları ise bol yağışlıdır. Bu nedenle yazın sel, heyelan gibi doğal afetler bolca yaşanır.
  • » Yağış bol olduğu için sadece Muson Asyası’nda yetişen teak (tik) ağacı burada yaşayanlar için son derece önemlidir. Bu ağaçla eşine az rastlanır mobilyalar yaparlar.

D)Türkiyenin İklimi

Türkiye’nin konumu ve yeryüzü şekilleri iklim tiplerinin dağılışını etkileyen en önemli faktörlerdendir. Bu etkenler nedeniyle aynı iklim tipi içinde bazı farklılıklar olabilir. Türkiye’de iklim tiplerinin dağılışında etkili olan faktörler şunlardır:

türkiye iklim tipinin degismesinin nedenleri

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TÜRKİYE’DE GÖRÜLEN İKLİM TİPLERİ

a) Karadeniz İklimi

  • Karadeniz kıyısında dar bir alanda görülür.
  • Bunun nedeni dağların denize paralel uzanmasıdır.
  • Her mevsim yağışlıdır. Yaz mevsiminde kuraklık yaşanmaz.
  • Bitki örtüsü ormanlardır.

b) Akdeniz İklimi

  • Akdeniz, Ege ve Marmara kıyıları boyunca görülür. Ancak buraların sıcaklık ve yağış özellikleri birbirinden farklıdır.
  • Akdeniz kıyısında tipik Akdeniz İklimi görülür. Yazları sıcak ve kural kışları ılık ve yağışlıdır. Dağların kıyıya paralel uzanması nedeniyle dar bir kıyı kesiminde görülür.
  • Ege Bölgesi’nde dağların denize dik uzanması nedeniyle Akdeniz iklimi iç kesimlere kadar girer.
  • Marmara Denizi kıyısında görülen Akdeniz ikliminde yaz kuraklığı azalır ve sıcaklık ortalaması düşer.
  • Akdeniz İklimini bitki örtğsğ her mevsim yeşil kalabilen kısa boylu ağaç ve çalılardan oluşan MAKİ’dir.

c) Karasal İklimi

  • İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Trakya’nın iç kısımlarında etkilidir. Yağış ve sıcaklık bakımından farklı özellikler gösterir.
  • İç Anadolu Bölgesi ve yakın çevresinde yaz mevsimi sıcak ve kurak, kış mevsimi soğuk ve kar yağışlıdır. Em fazla yağış ilkbahar mevsiminde görülür.
  • Doğu Anadolu Bölgesi’nde yükseltisinin fazla olmasının etkisiyle kışlar İç Anadolu Bölgesine göre daha soğuktur. Yaz mevsimi sıcak geçer. En fazla yağış ilkbahar düşer. Ancak en fazla yağış Erzurum-Kars’ yöresine yazın, Hakkâri çevresine kışın düşer.
  • Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yazlar çok sıcak ve kuraktır. İç Anadolu Bölgesi’nde daha çok yağış almasına rağmen yaz mevsiminin çok sıcak olması, bu bölgenin daha kurak olmasına neden olmuştur. Güneyindeki çöllerden esen rüzgarlar sıcaklığı ve kuraklığıartırır. Kış ayı soğuk olmasına rağman sıcaklık 0 derecenin altına düşmez. En fazla yağış kış mevsimindedir.
  • Marmara Bölgesi’nde Trakya’nın iç kesimlerinde etkilidir. Burada yaz mevsimi kuraklığı azdır. Kışın balkanlardan gelen soğuk hava etkili olur. Bu nedenle sıcaklık ortalaması düşer. En fazla yağış kış mevsiminde düşer.
  • Karasal iklimin bitki örtüsü ilkbahar yağışları ile yeşeren yaz kuraklığı ile kuruyan bozkırlardır.

E)Geçmişten Günümüze Yerleşme

TARİH ÇAĞLARI:

hz isanin dogumu

İsa’nın doğumu 0 (sıfır) olarak adlandırılır. Bu tarihten önceki döneme Milattan Önce (M.Ö.), sonraki döneme ise Milattan Sonra (M.S.) denir.

100 yıldan oluşan zaman dilimine yüzyıl denir. Tarihi daha kolay inceleyebilmek için yüzyıllara ayrılmıştır. Tarih yazı ile başlar. Bu yüzden yazının icadından önceki döneme TARİH ÖNCESİ DÖNEMLER sonraki döneme ise TARİH SONRASI DÖNEMLER denir. Tarih dönemlerinde İnsanları etkileyen sosyal ve ekonomik olayların başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki zamana ÇAĞ denir.

tarih öncesi ve tarih devirleri

 

 

Mağara ve Kulübede Yerleşme:

İlkçağda insanlar tarım yapmayı bilmediklerinden avcılık ve toplayıcılıkla geçiniyorlardı. Göçebeydiler. Genelde nehir kenarındaki yerlerde; ağaç kovuklarında ve mağaralarda, yuvarlak biçimli kulübelerde dağınık şekilde yaşıyorlardı.Buraları tercih etmelerinin nedeni iklim koşullarının uygunluğu,su kaynaklarının çokluğu, meyvelerin bolluğu ve av hayvanlarının çokluğu ve barınak yapacak malzemelerin çokluğuydu. BU YÜZDEN İLK UYGARLIKLAR AKARSU KENARLARINDAKİ VERİMLİ TOPRAKLARDA kurulmuştur. Bu kulübeleri avladıkları hayvanların derisinden, dallardan ve çamurdan yapıyorlardı. Yaşadıkları mağaraların duvarlarına resimler yaptılar. Bu döneme ait en ünlü yerleşme Antalya-Karain mağarasıdır.

Çatalhöyük’te Yerleşme:

İnsanlar bir süre sonra ateşi buldular. Pişirerek çanak ve çömlek yaptılar. Tarım yapmayı öğrendiler. Hayvanları evcilleştirmeyi öğrendiler. Hayvanları tarla sürmede,

ulaşımda, taşımacılık da kullandılar. Böylece dokumacılık faaliyetleri başladı. Altın, bakır, demir madenini işlediler. Aletler yaptılar. Ürettiklerini satmaya başladılar. Böylece ticaret faaliyetleri başladı. Tüm bunların sonucu olarak göçebe yaşamı terk edip yerleşik ve toplu yaşama geçtiler. Köyler kurdular. Anadolu’da bu döneme ait en önemli yerleşme Konya Çatalhöyük’tür. Diğer yerleşim yerleri ise KONYA-Çatalhöyük, BURDUR-Hacılar ve Çorum-Alacahöyük’tür.

ÇATALHÖYÜK: Konya’nın Çumra ilçesi yakınlarındadır. Günümüzden 9000 yıl önce kurulmuştur. Dünyanın en eski yerleşim yerlerinden biridir. İlk ev mimarisi ve kutsal yapıları ile Tarih öncesi döneme ışık tutan önemli bir merkezdir. Dünyada yemek kültürünün ilk başladığı, ateşin kullanıldığı, tarımın yapıldığı ve yerleşik yaşama geçildiği merkez olarak tanınır. Bu köylerdeki evler tarlalara yakın, birbirine bitişik üstten, üstten girişli kerpiç evlerdi. Bunun nedeni vahşi hayvan saldırılarından korunmaktı. Sosyal yaşam damlarda geçiyordu.

Truva’da Yerleşme:

M.Ö. 3000-2000 yılları arasında artık büyük şehirler kurulmaya başlandı. Bu şehirler önemli ticaret yolları üzerine kuruluyordu. Ticaretle zenginleşen şehirliler, şehirlerine tiyatrolar, tapınaklar, çeşmeler ve kitaplıklarla süslüyorlardı. Bu dönemde insanlar avlulu geniş evlerde oturuyorlardı. Dışarıdan gelecek saldırılar için şehrin etrafı kalın bir surla çevriliydi. Bu dönemdeki en önemli yerleşmeler ÇANAKKALE TRUVA ve AYDIN-Söke yakınlarındaki PİRENE’ydi

KARŞILAŞTIRALIM
İlkçağlarda yerleşim Yeri seçerken Günümüzde yerleşim yeri seçerken
Su kaynakları Eğitim
Tarım Sağlık
Meyve bolluğu Ulaşım
Korunma İş olanakları
İklimin uygunluğu İklim
Ev için malzeme bolluğu Yer şekilleri
Av hayvanlarının çokluğu Tarım

19. ve 21. Yüzyılda Yerleşme:

Zamanla şehirlerin bir araya gelmesi ile devletler kuruldu. Şehirlerde yöneticiler ve tüccarlar yaşıyordu. Çiftçiler ise köylerde yaşamaya devam ediyordu. Avrupa’da 19. yüzyılda başlayan Sanayi İnkılabı hızlı değişime neden oldu. Fabrikalar açıldı. İşgücüne ihtiyaç duyuldu. İnsanlar şehirlere göç etmeye başladı. Şehirlerdeki tek ve iki katlı konutla yetmeyince çok katlı konutlar yapılmaya başlandı. Ayrıca gecekondular yapıldı. Günümüzde insanlar alışveriş merkezleri, gökdelenler ve parklarla şehirlerini güzelleştirmeye çalışıyorlar.

UYGARLIKLARIN BEŞİĞİ

anadolu ve mezopotamya uygarlıklari

Türkiye, uygarlıkların kesiştiği bir yerde bulunmaktadır. Bu uygarlıklar Anadolu’da yaşayan Hititler, Frigler, Lidyalılar, İyonlar ve Urartular; Mezopotamya’da yaşayan Sümer, Babil ve Asurlulardır. Şimdi bu uygarlıkların özellikleri görelim.

MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI

İlkçağ’da Fırat ve Dicle nehirleri arasın kalan bölgeye “iki nehir arası” anlamında Mezopotamya adı verilmiştir. İkliminin uygun, topraklarını verimli, nehirlerinden sulamada yararlanılabilmesi, göç yolları üzerinde yer alması ve ticaret merkezi olması nedeniyle tarihte pek çok uygarlık kurulmuştur. Buna rağmen bölgede taş bulunmaması, eserlerin kerpiçten ve tuğladan yapılması, bolca istilalar nedeniyle günümüze fazla eser ulaşmamıştır.

MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI:

1-Sümerler

  • “Site” adı verilen şehir devletleri şeklinde yaşamışlardır. Bu siteleri “Patesi” veya “Ensi” denilen krallar yönetmişlerdir. Ur, Uruk, Sus ve Lagaş bu site devletlerinin adlarıdır. Siteler halinde yönetilmeleri siyasi birliği sağlayamadıklarını gösterir.
  • Sümre kralları hep BAŞKRAL, hem BAŞRAHİP, hem BAŞYARGIÇ hem de BAŞKOMUTAN idi.
  • Sümerler, geçimlerini tarım, hayvancılık ve ticaretle sağlıyorlardı.
  • Sümerleri dünya uygarlık tarihine en büyü katkıları YAZIYI bulmuş olmalarıdır. Yazıyı bulmalarında ihtiyaçlar etkili olmuştur. Ürünleri kaydedebilmek için yazıyı icat etmişlerdi.
  • Sümerler aynı zamanda tekerliği de icat etmişlerdir.
  • Bölgede taş çok az olduğu için taşı Anadolu’dan temin ediyorlardı ve sadece evlerinin temelini taştan yapıyorlardı. Duvarları ise kilde yapıyorlardı. Yazı tabletleri de kilden yapıldığı için kil çok değerliydi.
  • Lagaş sitesi kralı Urugakina, “ilk yazılı kanunları” hazırlamıştır. Urugakina Kanunları fidye esasına dayanıyordu ve insancıldı.
  • Sümerler, edebi eserlerini yazıya geçirmişlerdir. Gılgamış Destanı, Tufan Efsanesi ve Yaratılış Destanı bunlara örnek gösterilebilir.
  • Sümerlerde sosyal sınıf farkları vardı, halk köle ve hür olarak ikiye ayrılırdı.
  • Çok tanrılı bir inanışa sahip olan Sümerler tanrıları için ZİGGURAT adı verilen yedi katlı tapınaklar inşa etmişlerdir. Bu tapınakların alt katı depo, orta katı tapınak ve okul ve en üst katı da gözlemevi olarak kullanılmıştır. Astronomi biliminde ileri gitmişlerdir. Zigguratlardaki gözlemevi sayesinde ay yılı esasına dayanan takvimi bulmuşlardır. Güneş sistemindeki 5 gezegeni keşfetmişlerdir.
  • Sümerler, dört işlemi, dairenin iç açılarının 360 derece olduğunu bulmuşlardır. Ölümden sonra yaşama inanmayan Sümerler mezarlarına ölüleri bir şey koymadan gömerlerdi.

2-Babilliler

  • M.Ö. 2000’li yıllarda Mezopotamya’ya hakim olmuşlardır.
  • Devletin merkezi Babil’dir.
  • Babillilerin temel geçim kaynaları tarım, hayvancılık ve ticaretti.
  • Ülkenin en ünlü kralı HAMMURABİ’dir. Kendisi Sümer yasalarını düzenleyerek (iki toplum arasındaki etkileşimin kanıtı) sert ve kapsamlı bir hale getirmiş ve tarihinin bilinen ilk anayasası olan HAMMURABİ kanunlarını hazırlamıştır. Bir taşa kazınan ve 282 maddeden oluşan bu yasalar herkesin görmesi için şehir merkezine dikilen bu yasalar oldukça sert olup göze göz, kana kan ve dişe diş esasına dayanır. Bu kanunlar sayesinde ülkede adalet ve güven sağlanmıştır
  • Zigguratların Babillilerde de görülmesi iki toplum arasında etkileşim olduğunu gösterir.
  • Babillerde sosyal sınıf farkları vardı, halk köle ve hür olarak ikiye ayrılırdı.
  • Mimaride ileri giden Babilliler Babil’in Asma Bahçeleri’ni ve ay ve güneşi gözlemek için Babil Kulesi’ni yapmışlardır.

3-Asurlular

  • M.Ö. 2200’lerde yukarı Mezopatamyada kurulmuşlardır. Başkentleri Ninova’dır.
  • Asurlular tarım, hayvancılık ve ticaretle geçimlerini sağlıyorlardı. Özellikle ticaretle geçimlerini temin eden Asurlular “Karum” adı verilen Pazar yerleri kurmuşlardır. Eşe kervanları ile Anadolu’daki Hititlerle Kaniş adı verilen yerlerde ticaret yapmışlardı. Yaptıkları ticari antlaşmalar ile yazıyı Hititlere de öğretmişler böylece Anadolu’nun Tarih çağlarına geçmelerini sağlamışlardır. Kayseri Kültepe’deki Asur tabletleri bu döneme ait önemli belgelerdir. Bu belgelerde ticari kayıtlar vardır. Ayrıca kervanların mühürlendiği ve şahitler huzurunda açıldığı silindir mühürleri de Anadolulu tüccarlara öğretmişlerdi.
  • Tarihte bilinen ilk kütüphane de Asurlular tarafından kurulmuştur: Asurbapinal Kütüphanesi.
  • Çömlekçi çarkı kullanan Asurlular bu sayede hızlı ve seri kap kacak üretebiliyorlardı.

ANADOLU UYGARLIKLARI

Tarih Boyunca Anadolu’nun Yerleşim Yeri Olarak Seçilmesinin Nedenleri:

  • 1-Ilıman bir iklime sahip olması
  • 2-Tarım yapılabilecek verimli toprakları olması
  • 3-Bol su kaynaklarına sahip olması
  • 4-Önemli kara ve deniz ticaret yolları üzerine yer alması.
  • 5-Coğrafi şartlarının savunma ve güvenlik açısından uygun olması
  • 6-Yer altı ve Yerüstü kaynaklarının zengin olması

Tarih Öncesi’nde Anadolu’daki Yerleşim Yerleri:

A-Yontma Taş Devri:

  • Antalya’da; Karain, Beldibi, Belbaşı mağaraları.
  • Antakya’da; Mağaracık

B-Cilalı Taş Devri:

  • Konya’da; Çatalhöyük
  • Diyarbakır’da; Çayönü
  • Burdur’da; Hacılar

C-Maden Devri:

  • Çanakkale’de; Truva
  • Yozgat’ta; Alişar
  • Çorum’da; Alacahöyük

Anadolu Uygarlıkları şunlardır:

1-Hititler

  • – Kızılırmak yayı çevresinde Hattuşaş (Boğazköy) merkez olmak üzere kurulmuşlardır.
  • – Devletin başında aynı zamanda başkomutan, başyargıç ve başrahip yetkilerine sahip bir kral bulunurdu.
  • – Kraldan sonra en yetkili kişi TAVANANNA adı verilen kraliçeydi. Tavananna kral olmadığı zaman onun yerine bakar ve Pankuş meclisine başkanlık ederdi.
  • – Devlet yönetiminde asillerden oluşan PANKUŞ adı verilen bir meclis yetkiliydi. Bu meclisin kral ve kraliçeyi bile yargılama yetkisi vardı.
  • – Hitit kralları Tanrılara hesap vermek amacıyla ANAL adı verilen yıllıklar yazdırmışlardır. Anallarda her şey olduğu gibi yazıldığı için tarafsız tarih yazıcılığının başlangıcı sayılır.
  • – Hititleri dini çok Tanrılıydı. Kendi tanrılarından başka ülkelerin Tanrılarını da kutsal saydıkları için Hititlerin ülkesine BİN TANRI İLİ adı verilmiştir.
  • – Hititlerin temel geçim kaynaları, tarım, hayancılık ve madencilikti.
  • – Hititler Mezopotamya uygarlıklarından öğrendikleri çivi ve hiyegrolif yazısını kullanmışlardır.
  • – Babil ve Asur kanunlarını geliştirerek fidye esasına dayanan hukuk kuralları yapmışlardır.
  • – Hititler, Suriye’nin egemenliği için Mısırlılarla savaşmışlar (Kadeş Savaşı) bu savaş sonucunda imzalanan Kadeş Anlaşması tarihin bilinen ilk yazılı anlaşmasıdır.
  • – Hititler, Asurlularla ticaret yaparak etkileşmişler ve onlardan çivi yazısını öğrenmişlerdir.

2-Frigler

  • – Hitit varlığının Anadolu’da zayıflaması üzerine Gordion (Polatlı) merkez olmak üzere Sakarya nehrinin kenarında kurulmuşlardır.
  • – Krallarına Midas adı verilir.
  • – Friglerin temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.
  • – Tarıma oldukça önem veren Frigler, hukuk kuralları da buna dayalı olarak hazırlanmış olup saban kırmanın ve öküz kesmenin cezası idamdı.
  • – Tarım dini inançları üzerinde de etkili olmuştur. Friglerin en ünü Tanrıçası bereket tanrıçası Kibele’ydi.
  • – Hayvancılığa bağlı olarak Tapates adı verilen ünlü halı ve kilimleri dokumuşlardır.
  • – Maden işlemeciliğinde ileri giden Frigler, elbiselerini vücutlarında tutmak içim “fibula” adı verilen çengelli iğneyi ve “göbekli hamam tasını” icat etmişlerdir.
  • – Frigler, mobilya işlemeciliğinde de ileri gitmişlerdir.Çivi kullanmadan ahşap masa yapabiliyorlardır. Hatta akpaş oyuncaklar yapmışlardır.
  • – Krallarını TÜMÜLÜS adı verile yığma tepe mezarlara gömmüşlerdir.
  • – Friglere Kimmeler son vermiştir.

3-Lidyalılar

  • – Batı Anadolu’da Gediz ve Menderes ırmakları arasında Frig hâkimiyetinin sona ermesinden sonra kurulmuşlardır.
  • – Başkentleri Sard’tır. (Salihli)
  • – Efes’ten başlayıp Mezopotamya’ya Asur başkenti Sus’a kadar uzanan Kral Yolunu yapmışlardır. Bu yol doğu-batı arasında ticaretin gelişmesini sağlamıştır. Bu yol, Anadolu ve Mezopotamya arasındaki kültürel, ticari ve siyasi etkileşimi hızlandırmıştır.
  • – Lidyalılar, ticareti kolaylaştırmak ve hızlandırmak amacıyla takas usulüne son vererek parayı icat etmişlerdir.
  • – Lidyalıların yaşadıkları coğrafya zengin yer altı ve yerüstü kaynaklara sahip olduğundan madencilik, kuyumculuk, tarım ve hayvancılık yaygın ekonomik faaliyetlerdendir.
  • – Lidyalılar Frigler gibi Tümülüsler, İyonlar gibi saraylar yapmışlardır.
  • – Lidyalılar devamlı ve milli bir ordu yerine paralı askerlerden oluşan bir ordu kurmuşlar
  • bu yüzden kısa sürede yıkılmışlardır. Lidyalılar M.Ö. 546’da Persler son vermiştir.

4-İyonlar

  • – Yunanistan’da yaşayan Akalar ve Dorların istilasından köçarkara Batı Anadolu’da İzmir ve çevresine gelmişler burada şehir devletleri kurmuşlardır.
  • – Milet, Efes, Foça gibi 12 şehir devleti kuran İyonlarda siyasi birlik yoktu.
  • – Deniz ticaretinde ileri giden İyonlar Akdeniz, Ege, Marmara Ve Karadeniz’de pek çok ticaret kolonisi kurmuşlardır.
  • – İlkçağ Anadolu uygarlıkları arasında bilim ve sanatın en çok geliştiği uygarlıktır. Özgür düşünce ortamı sonucu Heredot (Tarih), Thales (Matematik), Diyojen (Felsefe9, Hipokrat (Tıp) ve Pisagor (Matematik), Homeros (Edebiyat) gibi pek çok düşünür burada yaşamıştır. İyonlarda özgür düşüncenin gelişmesini sağlayan nedenler şunlardır:
  • a) Dinsel baskının olmamas
  • b) Şehir devletlerinde siyasi baskının olmaması
  • c) Deniz ticareti sayesinde ekonomik gücün yüksek olması
  • d) Ticaret yollarını biti noktasında yer almaları.

– İyonlara Persler son vermiştir.

5-Urartular

  • – Van gölü ve çevresinde kurulmuşlardır.
  • – Başkenti Tuşpa (Van)dır.
  • – Madencilik, kaya oymacılığı ve süsleme sanatında ileri gitmişlerdir. Bakır, demir, altın ve gümüş madenlerini işlemişler. Yaptıkları desen ve motifleri ile dikkat çeken madeni eşyaları komşularına satmışlardır. Fildiği oymacılığı, mühürcülük ve takı işlemeciliğinde de ileri gitmişlerdir.
  • – Urartulardan kalan eserlerin çoğu günümüze ulaşmıştır. Van kalesi bunlardan birisidir.
  • – Dağlık olan alanlardan sulama yapabilmek için bentler, sulama kanalları, barajlar yapmışlardı. Şamran su kanalı bunlardan birisidir ve günümüzde de kullanılmaktadır.
  • – Urartular askerliğe ve savunmaya önem vermişlerdir. Kaleler ve surlar yapmışlardır. En ünlü Tanrıları savaş tanrısı Haldi’dir.
  • – Ahiret inancı olduğu için mezarlarını ev ve oda şeklinde yapmışlar ve ölüleri eşyaları ile gömmüşlerdir.
  • – Urartular çivi ve hiyegrolif yazısını kullanmışlardır.
  • – Urartulara Medler son vermişlerdir.

admin

Yazımızda eksiğimiz olduğunu düşünüyorsanız yorum yazarak bildiriniz.

Bu yazıya toplam 27 tane yorum yapılmış.

  1. fuat dedi ki:

    gggggggggg.üüüüüüüüüü.zzzzzzzzzz.eeeeeeeeee.llllllllll

  2. Furkan dedi ki:

    Yararlı olmuş saolun

  3. nısaaaa dedi ki:

    çok uzun okuyamadımm :DD

  4. Nehir dedi ki:

    ödevim vardı kitabı okulda unutmuştum çok yararlı oldu

  5. name dedi ki:

    allah razı olsun

  6. ecem dedi ki:

    mezapotamya uygarlıkları biraz daha kısa olsa daha iyi olurdu

  7. Ceren dedi ki:

    İnanılmaz güzel. Sınavım vardı çok yardımcı oldu

  8. Mustafa :3 dedi ki:

    Pörfekt 😀

  9. Name dedi ki:

    Name die isimmi olur

  10. aleyna dedi ki:

    harika cok sagulun eksik yok harika olmus diger unitelerin de varsa lutfen soyleyinn onları da okuyacagıj

  11. Gbc dedi ki:

    Cok hüzel

  12. Tolga dedi ki:

    Cok işime yaramadı

  13. benim adım nameğ dedi ki:

    okumadım ama gözel görünüyur hadi hğayrılısı yararı olmazsa vallahi size küserem bu arada ben 7ye gidiyom sınıfta galdım hee bide gonuşmamla dalga geçmeyib bebeğler hodu öptum gel conem

  14. dünyanın en zeki kızı dedi ki:

    ay saouln cicişler tabi benim notlarım hep 100 artık hocalar beni sınav yapmıyor kağıt parası gitmesin diye tabi benim bunlara ihycm yok ama olsun 200 notunu ben çıkarcam hahayt 7. sınıftaym dünya birincisiyim dünyanın en zeki kızı yazın çıkıyor bide hemi de şey yçıkıyor 3 yaşında üniversiteli oluyor ay oda bnm cnm yaa hdi öptm cnm by (şaka amaçlıdır)

  15. vur banağ dedi ki:

    sana telefon alaçam

  16. Esma akbay dedi ki:

    Çok iyi ya çok sagolun

  17. Esma akbay dedi ki:

    Cooooook guzel

  18. Sanane lan adimi naapcan dedi ki:

    Cok guzelmis proje odevim icin cok yararı oldu ama biraz uzun

  19. Ömer dedi ki:

    Beyenmedim şakaşaka çok güzeldir

  20. emir çankaya dedi ki:

    özet dedik kagıda yazacaktık olaya gel

  21. efekan dedi ki:

    efsane saolun

  22. mal çocuk dedi ki:

    lan bune lan ben bunları deftere geçircem evren kadar bişi var burda lan

  23. Alara Didem Kılıç dedi ki:

    Hepsini yazana kadar çok yoruldum. Fakat gayet güzeldi, teşekkürler.

  24. burak dedi ki:

    özete bak ozet dedimi 10 sayfaya bedel

  25. isimsiz dedi ki:

    süper olmuş

  26. vnnvnv dedi ki:

    bayıldım pybs sınavında çok yardımcı oldu

  27. dönerci gazab dedi ki:

    çooooooook güzeeeeelllll

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir